西洋棋/規則

維基教科書,自由的教學讀本

跳轉到: 導航, 搜尋

目錄

[編輯] 概要

西洋棋不像其他遊戲,它不是靠運氣獲勝。結果取決於玩家的決定。然而,由於它的複雜性,一些決定的深遠影響是不可預見的。

西洋棋的一方執白,另一方執黑。顏色的選擇可以用投擲硬幣的方法,如果沒有硬幣,則一方把不同顏色的兩個棋子用手捂住,讓另外一方選擇顏色。

一旦顏色分配好,就又白色先移動。白色先走是重要的規定,任何西洋棋玩家都必須遵守。白色移動了,黑色才移動。遊戲就是輪流移動棋子,直至一方被將死。

基本的規則:
  • 一方玩家的棋子不能佔據自己的棋子的位置。
  • 如果一個棋子移動到並佔據了敵方的棋子,那麼後者叫要從棋盤中移走,又前者代替。被移走的棋子稱被吃掉。
  • 除了馬,任何棋子都不能越過其他棋子。
  • 玩家不能將自己的王陷入被將的局面。

這些基本規則外還有例外,在下文將一一列明,如一方玩家可以在同一輪移動兩步(王車易位),一方兵吃掉另一方兵但不是佔據它的位置(吃過路兵)或者一方兵變成了除自己和王的另一角色(兵的升變)。

[編輯] 棋盤

西洋棋的棋盤為正方形,由32個深色和32個淺色方格交替排列組成。每邊8個方格。淺色棋格稱為「白格」,深色棋格稱為「黑格」,擺放棋盤時要使每位棋手的右下角為白格。

[編輯] 棋子

西洋棋的棋子也分為兩種顏色:淺色棋子稱為「白棋」,執白棋的棋手稱為「白方」;深色棋子稱為「黑棋」,執黑棋的棋手稱為「黑方」。對弈雙方各有16枚棋子,分別為一王、一後、雙象(或主教)、雙馬(或騎士)、雙車(或城堡)和八兵。

Chess kdt45.svgChess klt45.svg
Chess qdt45.svgChess qlt45.svg
Chess rdt45.svgChess rlt45.svg
Chess bdt45.svgChess blt45.svg
Chess ndt45.svgChess nlt45.svg
Chess pdt45.svgChess plt45.svg

[編輯]

Chess kll44.png

王(King)每次可以朝每個方向前進一格。因為這樣,兩個王永不能走在相近的位置。王所走到的位置不可有對方棋子的威脅,否則會被視為「違規移動」。吃子與走法相同。如果一方的王正在被將,該方必須首先解除被將的威脅,用其他棋子截斷將王的路徑、吃掉將王的棋子或是離開將的範圍。

雖然王所具有的力量不大,但它是全個棋局中最為重要的棋子。王如果被將,且不能逃脫,這時就說被將死。將死對方的一方為贏家,被將死一方為輸。

下圖的白王正在被將,如果白王向上或向左移動,黑象會將白王,這樣就是「違規移動」。白王如果向右下角移動,也是如此,因此,白王只有5個可動位置。

Chess zhor 26.png
Chess zver 26.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess bdd44.png Chess l44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess xxl44.png Chess d44.png Chess xxl44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess kll44.png Chess xxd44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess xxl44.png Chess xxd44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess kdl44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess zver 26.png
Chess zhor 26.png
圖中「X」表示可行的位置


[編輯]

Chess qll44.png

後(Queen)是最強的棋子,移動步數不限、方向不限,但不可轉向、不能越過其他棋子。可以說是車與象的結合。


Chess zhor 26.png
Chess zver 26.png
Chess xxl44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess xxl44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess xxl44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess xxd44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess xxl44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess xxl44.png Chess d44.png Chess xxl44.png Chess d44.png Chess xxl44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess xxl44.png Chess xxd44.png Chess xxl44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess xxl44.png Chess xxd44.png Chess xxl44.png Chess xxd44.png Chess qll44.png Chess xxd44.png Chess xxl44.png Chess xxd44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess xxl44.png Chess xxd44.png Chess xxl44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess xxl44.png Chess d44.png Chess xxl44.png Chess d44.png Chess xxl44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess xxl44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess xxd44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess xxl44.png
Chess zver 26.png
Chess zhor 26.png


[編輯]

Chess rll44.png

在中國象棋的車相同,車(Rook)的走法是橫走或直走,格數不限,但不可斜走、不能越過其他棋子。車如果要佔據敵方的棋子的位置,車就是吃掉敵方的棋子,車不能佔據自己一方的棋子的位置。


Chess zhor 26.png
Chess zver 26.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess xxl44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess xxd44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess xxl44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess xxd44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess xxl44.png Chess xxd44.png Chess xxl44.png Chess xxd44.png Chess rll44.png Chess xxd44.png Chess xxl44.png Chess xxd44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess xxd44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess xxl44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess xxd44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess zver 26.png
Chess zhor 26.png



[編輯]

Chess bll44.png

象(Bishop)的走法只可斜走,格數不限,但不可轉向、不可越過其他棋子。象的移動是嚴格規範的,白格的象只可以在白格出現,黑格的象只可以在黑格出現。每局開始時,每一方都有兩個象,一個在黑格,一個在白格。下圖的象只能在白格中移動。


Chess zhor 26.png
Chess zver 26.png
Chess xxl44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess xxl44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess xxl44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess xxl44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess xxl44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess xxl44.png Chess d44.png Chess xxl44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess bll44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess xxl44.png Chess d44.png Chess xxl44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess xxl44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess xxl44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess xxl44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess xxl44.png
Chess zver 26.png
Chess zhor 26.png


[編輯]

Chess nll44.png

西洋棋中的馬(Knight)與中國象棋中的馬行走的路徑相同,呈「日」字型或「L」字型,但沒有「絆馬腳」的限制,即先沿橫線或直線走一格,然後沿斜線離原格方向一格,在走第一格時即使該格已有棋子佔據也仍可行走,在走第二格時有棋子,則能吃掉該棋子。馬是唯一能夠跳過或在其他棋子間移動的棋子。下圖是馬的可行位置,共有8個,若8個位置中王佔據其中一個,則可構成將。

Chess zhor 26.png
Chess zver 26.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess xxd44.png Chess l44.png Chess xxd44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess xxd44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess xxd44.png Chess l44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess nll44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess xxd44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess xxd44.png Chess l44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess xxd44.png Chess l44.png Chess xxd44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess zver 26.png
Chess zhor 26.png


[編輯]

Chess pll44.png

兵(Pawn)的第一步向前可走一格或兩格,以後每次只能向前走一格,不可向後走。但吃對方棋子時,則是向位於斜前方的那格去吃,並落在那個格。由於這樣,同一縱列的雙方兵互相構成阻礙。

下圖的黑兵阻止了它前面的白兵的前進,此時白兵可以向右上角移動一格,吃掉右邊的黑兵。

Chess zhor 26.png
Chess zver 26.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess pdl44.png Chess pdd44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess pld44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess zver 26.png
Chess zhor 26.png
Chess zhor 26.png
Chess zver 26.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess pdl44.png Chess pld44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess zver 26.png
Chess zhor 26.png

[編輯] 兵的升變

一方的兵如果從開始的位置移動到對方的最後一行(底線),則這個兵可以升變。升變的兵可以變成該方的馬、象、車或後,而不能變成兵自己或王。如此一來,該方就有兩個後,如果全部兵都這樣做,則最多有9個後。

[編輯] 特殊步法

[編輯] 王車易位

王翼易位(短易位)
後翼易位(長易位)

王車易位(castling)是一方的王和車的位置調整。調整王的車叫王翼易位,調整後的車叫後翼易位。一方玩家可以向車的方向移動王兩格,隨後移動車,並越過王。注意,王必須要先移動,而非車。如果車先移動,那麼王就不能再動,王車易位將不能實現。因為西洋棋中認為,若一方觸摸一個棋子,那麼那個棋子就要移動。

符合以下規則,王車易位將不能實現:

  1. 王或參與王車易位的車以前移動過(無論是否位於同一位置)

符合以下任一規則,王車易位將暫時不能實現:

  1. 王正在被將或將會被將
  2. 王所在的格,或易位時王將要經過的格,或易位後王將佔據的格,正在受到對方的一個或幾個棋子的進攻
  3. 王與參與王車易位的車之間的格子還有其他棋子


[編輯] 吃過路兵

可以說,吃過路兵(en passant capture)就是吃掉走過你的敵方的兵。

當一方的兵從原始位置向前一步走兩格時,如果所到格的同一橫線的相鄰格有對方的兵時,則後者可以立即吃掉相鄰的前者,但是佔據原來位置的斜前方那一格,而不是前者原來佔據的那格。不過可「吃過路兵」的一方必須在對方走棋後的下一步馬上吃,否則就永遠失去「吃過路兵」的機會。

兵在其頭一次移動時可前進兩步,是西洋棋比較新近的規定,吃過路兵的引入是防止新規定的濫用。

下圖所示,黑兵前進兩步,黑兵就被白兵吃掉。

Chess zhor 26.png
Chess zver 26.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess kdl44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess pdl44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess pld44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess kld44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess zver 26.png
Chess zhor 26.png
Chess zhor 26.png
Chess zver 26.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess kdl44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess pld44.png Chess pdl44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess kld44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess zver 26.png
Chess zhor 26.png
Chess zhor 26.png
Chess zver 26.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess kdl44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess pld44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess kld44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess zver 26.png
Chess zhor 26.png

[編輯] 遊戲的完結

遊戲將不停地進行,直至:

  • 一方的王被將死(該方為輸家)
  • 比賽上,一方用完時間(該方為輸家,但有兩個例外)
  • 一方認輸,等同退出遊戲,認輸通常被認為是王的走投無路
  • 輪到的一方成為僵局,即沒有可以將死對方的步,此局成為和局
  • 雙方同意和局。和局提出者要等對方完成其步。如果和局的提出被接受,此局為和局,和局提出者不能反悔。
  • 符合以下任一條件,可以稱和局:
    • 一方在有限步數內沒有足夠的棋子將死另一方
    • 雙方均用完時間
    • 一方用完時間,但對方在有限步數內沒有足夠的棋子將死該方
    • 在連續的50個回合內,雙方既沒有棋子被吃掉,也沒有兵被移動過
    • 下一步之前,同樣的移動出現了兩次。

[編輯] 禮儀

通常,在西洋棋的比賽中,參賽者都要符合以下規則:

  • 摸子必動(Touch move):如果一方觸摸了自己的棋子,就必須要移動該棋子,若觸摸對方的棋子,就必須吃掉該棋子(除非不能吃掉)。如果釋放一個棋子,就完成移動,不能反悔。如果需要調好棋子的位置,要說「j'adoube」或「I adjust」等,向對方示意。
  • 對方思考時保持安靜:當輪到你時,你才可以提出調好棋子、提出和棋或聲稱和棋。

一個完好的遊戲需要相互配合的,基本上都要考慮到防止令對方分心。